Khoán trắng cho cai thầu khiến TNLĐ chết người tăng

- Bán thầu, cho mượn pháp nhân, khoán trắng công tác an toàn cho các cai thầu... Đây là nguyên nhân chính khiến tai nạn lao động (TNLĐ) trong ngành xây dựng ngày càng nhiều.

Từ ngày 24-27/3, trên địa bàn TP.HCM liên tiếp xảy ra 5 vụ TNLĐ nghiêm trọng, làm chết 5 người. Đáng lưu ý là cả 5 vụ đều thuộc lĩnh vực xây dựng. “Trong số 23 vụ TNLĐ chết người xảy ra trong quý I/2010, chỉ riêng lĩnh vực xây dựng đã có 15 vụ, chiếm tỉ lệ 65,21%. Những cái chết thương tâm ở ngành xây dựng cho thấy nhiều chủ đầu tư, đơn vị thi công, kể cả người lao động (NLĐ) quá xem nhẹ vấn đề bảo hộ lao động” - ông Nguyễn Quốc Việt, Phó Chánh thanh tra Sở LĐ-TB-XH TP.HCM, bức xúc.

An toàn thi công: Chắp vá, tạm bợ...

Thực tế này diễn ra khá phổ biến ở hầu hết các công trình xây dựng. Một thanh tra Sở LĐ-TB-XH TP.HCM cho biết, trong quá trình kiểm tra, nhiều công trường xây dựng vẫn chưa có các biện pháp an toàn trong quá trình thi công; nếu có chỉ mang tính chắp vá, tạm bợ. Các thiết bị an toàn lao động có trang bị song vẫn theo hình thức, không được nghiệm thu. Do vậy, chỉ cần công nhân (CN) thiếu ý thức, dẫn đến bất cẩn là tai nạn xảy ra.

Tai nạn lao động luôn là nỗi ám ảnh tại các công trình xây dựng. Ảnh: VNN

Điển hình là vụ TNLĐ chết người xảy ra tại công trình xây dựng dự án “Tower 2 - Biệt thự Trần Thái (xã Phước Kiểng, huyện Nhà Bè) vào ngày 26/3. Trong khi hỗ trợ đồng nghiệp cẩu lồng thép hạ xuống lỗ khoan cộc nhồi, anh Đỗ Minh Thuần, CN Công ty TNHH Phú Cường bị phần sau của xe cẩu ép vào bánh xích. Dù đã được đưa đi cấp cứu nhưng anh Thuần vẫn tử vong. Kết luận nguyên nhân sơ bộ cho thấy khu vực thi công không có biển báo, không có rào chắn cấm người qua lại khu vực xe máy thi công, CN thiếu ý thức đề phòng tai nạn.

Tương tự là vụ TNLĐ chết người xảy ra cùng ngày, tại công trình xây dựng nhà dân số 9-11 Tôn Đức Thắng (phường Bến Nghé, quận 1). Trong khi tháo dỡ công trình, một CN tên Phương (Công ty TNHH Xây dựng – Thương mại Đức Thiện), bị tường đè chết. Nguyên nhân do không có biện pháp tháo dỡ an toàn.

Xem thường tính mạng công nhân

Tình trạng đáng báo động hiện nay là việc các doanh nghiệp (DN) xây dựng bán thầu, cho mượn pháp nhân, hoặc sử dụng cai thầu và khoán trắng công tác an toàn cho các cai thầu. Đây là nguyên nhân chính dẫn đến TNLĐ trong ngành xây dựng ngày càng nhiều. Các nhà thầu phụ nhận việc qua nhiều trung gian với giá thấp, phải tiết kiệm chi phí tối đa nên không chú ý đến an toàn lao động. Hệ quả là công tác quản lý của chủ đầu tư rất lỏng lẻo. Người lao động phải gánh chịu thiệt thòi, bởi công tác bảo hộ lao động (BHLĐ) không được coi trọng.

Điển hình là cái chết của anh Ngô Văn Hảo, công nhân Công ty TNHH Xây dựng Dương Hoàng Long (quận Phú Nhuận-TP.HCM) tại công trình Time Square (số 53, Đồng Khởi, quận 1, TP.HCM) hồi 23 giờ ngày 27/3. Trong khi đang tham gia hỗ trợ vận chuyển các khối bê tông, anh Hảo rơi từ thùng xe cẩu xuống đáy hố móng công trình nằm cách mặt đất 11,35 mét. Dù đã được đưa đi cấp cấp, anh Hảo vẫn tử vong. Kết luận sơ bộ nguyên nhân do hố móng công trình (khu vực xảy ra tai nạn) không có rào chắn bảo vệ.

Ông Hồ Hải Nam, thanh tra viên Sở LĐ-TB-XH TP.HCM cho biết thêm, một thực trạng đáng buồn khác là hầu hết các DN xây dựng đều thuê lao động theo thời vụ, không có bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội. Số DN khai trình sử dụng lao động chỉ chiếm khoảng 15%. phần lớn NLĐ do nhu cầu mưu sinh đã phải chấp nhận đối mặt với hiểm nguy trong khi đồng lương quá bọt bèo (thấp nhất 90.000 đồng/ngày; cao nhất 150.000 đồng/ngày). Nếu DN thờ ơ với công tác ATLĐ, bản thân lại không được trang bị kiến thức về vệ sinh, ATLĐ nên họ luôn đối diện với rủi ro, thậm chí mất mạng.

Doanh nghiệp " lờn thuốc"?

Một cán bộ Thanh tra của Sở LĐ-TB-XH TP.HCM cho biết, để xảy ra TNLĐ chết người, doanh nghiệp phải chi phí từ 70 đến trên 100 triệu đồng cho gia đình nạn nhân; chưa kể khoản hỗ trợ nuôi dưỡng con cái người bị nạn. Khoản tiền trên là không nhỏ, song không vì thế mà các DN quan tâm nhiều hơn đến công tác BHLĐ, đặc biệt là sau khi để xảy ra TNLĐ chết người.

Còn nhớ cách đây không lâu, tại một công trình xây dựng ở quận 2, TPHCM, dù một CN đã tử nạn trong khi dùng hàn xì cắt thùng phuy (làm bếp nướng liên hoan mừng công), nhà thầu để xảy ra tai nạn vẫn tổ chức liên hoan ngay tại hiện trường như… chưa hề có chuyện gì xảy ra. Bên cạnh đó, mức xử phạt hành chính hiện nay quá thấp (cao nhất 20 triệu đồng; thấp nhất trên dưới 5 triệu đồng) khiến DN càng lờn thuốc.

Theo ông Trương Lâm Danh, Phó chủ tịch LĐLĐ TP.HCM, hậu quả TNLĐ là hết sức nặng nề, đặc biệt là cho bản thân người bị nạn và cộng đồng. Thế nhưng, dù đã có rất nhiều vụ TNLĐ chết người được khởi tố, song điều này dường như chưa đủ sức răn đe các DN sai phạm.

Các cơ quan chức năng phải tăng cường kiểm tra, xử phạt nghiêm khi phát hiện điều kiện thi công không an toàn. Pháp luật lao động cần sửa đổi theo hướng tăng nặng mức phạt, thậm chí rút giấy phép DN để xảy ra TNLĐ chết người. Về phía NLĐ, phải mạnh dạn từ chối làm việc trong điều kiện mất an toàn như thiết bị cũ kỹ, lạc hậu, chắp vá... Đây là cách tốt nhất để NLĐ tự bảo vệ an toàn tính mạng cho bản thân.

• Trực Ngôn